पानिपतचा प्रतिशोध.. दिल्लीवर भगवा !

दि. १० फेब्रुवारी १७७१ रोजी पानिपतनंतर अवघ्या दहा वर्षांत मराठ्यांनी दिल्ली पुन्हा "जिंकून" घेतली. पूर्वी सदाशिवरावभाऊ आले तेव्हा अल्पावधीकरिता दिल्लीचा किल्ला मराठ्यांकडे होता, पण आता केवळ तीन दिवसात मराठी तोफखान्यासमोर दिल्ली अक्षरशः लंगडी पडली. हिंदुस्थानच्या केंद्रसत्तेची राजधानी मराठी झंझावातासमोर दुबळी ठरली. कोणे एके काळी मोंगलांच्या प्रचंड फौजांना महिने-महिने लाभूनही पुरंदर-सिंहगड सारखे सह्याद्रीचे किल्ले मिळत नव्हते, पण त्याच मोंगलांची राजधानी तीन दिवसांत शरण आली. झाबेतखान पळून गेला.

पानिपत चित्रपटाचं परीक्षण.. माझ्या नजरेतून

आशुतोष गोवारीकरांचा बहुचर्चित पानिपत चित्रपट प्रदर्शित झाला आणि मराठी माणसांच्या ऐतिहासिक चर्चांना उधाण आलं. मला व्यक्तिशः ट्रेलर पाहिल्यानंतर चित्रपट पाहावा की नाही असं वाटत होतं, पण अखेरीस पाहिला. काल चित्रपट पाहिल्यानंतर डोळ्यांत पाणी आलं म्हटल्यावर अनेकांनी भुवया उंचावल्या. 

माझ्या पहिल्यावहिल्या कादंबरीविषयी..

ऐतिहासिक कादंबऱ्या म्हणजे माझ्या जिव्हाळ्याचा विषय आहे. लहानपणी, खरंतर लहानपणी कशाला, अगदी दहावी-बारावीच्या परीक्षा होईपर्यंत मी महिन्याच्या सुट्टीत एकाच विरंगुळा असायचा तो म्हणजे ऐतिहासिक कादंबऱ्या वाचणं. रणजित देसाईंची श्रीमानयोगी आणि शिवाजी सावंतांची छावा याची तर पारायणं झालेली. म्हणजे हजार-हजार पानांच्या या कादंबऱ्यांचा पुढे पुढे तर मी जेमतेम चार-पाच दिवसात फडशा पडत असे.

समर्थ पुस्तकाबद्दल.. | टेहळणी : डॉ.परीक्षित स. शेवडे | दै. तरुण भारत

महाराष्ट्र ही संतांची भूमी आहे. अत्यंत मोठी आणि वैभवशाली संतपरंपरा या मातीने अनुभवली. संतांनी परमार्थ कथन केला हे जरी खरे असले तरी त्यांनी लौकिकाचा यशस्वी मार्गदेखील दाखवला. सुमारे साडे तीनशे वर्षांपूर्वी महाराष्ट्रात छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने हिंदू पदपादशाहीची पुनर्स्थापना होत असतानाच सह्याद्रीच्या दरीखोर्‍यांतून या स्वराज्याला पूरक असा एक हुंकार घुमत होता… ‘जय जय रघुवीर समर्थ’.

समर्थ- समकालीन कागदपत्रांतून घडणारे रामदासदर्शन



गणपतीचा उत्सव- लोकमान्यांचा केसरीतील अग्रलेख (इ.स.१८९४)

केसरी, दि. १८ सप्टेंबर १८९४

गणपतीचा उत्सव यंदाचा भाद्रपद महिना व विशेषतः गेली अनंतचतुर्दशी वगेरे दिवस मराठ्यांच्या इतिहासांत आणि मुख्यत्वेकरून पेशव्यांची राजधानी जे पुणं शहर त्यांच्या इतिहासांत सुवर्णांच्या अक्षरांनी नोंदण्यासारखे गाजले. नागपंचमीचा सण झाल्यादिवसापासून तों थेट गणपतिविसर्जनाच्या म्हणजे अनंतचतुर्दशीच्या दिवसापर्यंत सर्व पुणें शहर गणपतीच्या भजनानें गजबजून गेलें होते.

समर्थ रामदासांचा हनुमंत

जांबेच्या ठोसरांच्या घराण्यात सूर्योपासनेसोबतच रामउपासनाही पूर्वापार चालत आलेली होती. पुढे सूर्याजिपंतांच्या धाकट्या मुलाचा, नारायणाचा रामदास झाला आणि रामोपासनेला आणखी झळाळी मिळाली. पण ‘रामदास’ हे नाव धारण केल्यानंतर समर्थांनी आणखी एका दैवतालाही शिरोधार्ह मानले, आणि ते म्हणजे श्री हनुमंत. मारुतीची उपासना महाराष्ट्रात अनंत काळापासून सुरु आहे असं म्हटलं जातं.